Thông tin dinh dưỡng

Nấu nướng ảnh hưởng đến giá trị dinh dưỡng của thực phẩm như thế nào? (phần 1: phương pháp nấu nướng)

Chế độ ăn giàu dinh dưỡng có thể giúp cải thiện sức khỏe và nguồn năng lượng của bạn. Tuy nhiên, một điều khá bất ngờ là cách bạn nấu nướng cũng có ảnh hưởng rất lớn đến lượng dinh dưỡng có trong thực phẩm. Giá trị dinh dưỡng thường sẽ bị thay đổi trong quá trình nấu nướng. Nấu nướng nói chung có thể giúp cải thiện khả năng tiêu hóa và tăng cường khả năng hấp thu của rất nhiều loại chất dinh dưỡng. Ví dụ như protein trong trứng đã được nấu chín sẽ dễ hấp thu hơn khoảng 180% so với trong trứng sống. Tuy nhiên, một vài chất dinh dưỡng quan trọng sẽ bị giảm đi qua quá trình chế biến như:

- Các vitamin tan trong nước: vitamin C và vitamin nhóm B, bao gồm thiamin (B1), riboflavin (B2), niacin (B3), axit pantothenic (B5), pyridoxine (B6), axit folic (B7) và cobalamin (B8).

- Các vitamin tan trong dầu: vitamin A, D, E và K

- Các chất khoáng: chủ yếu là kali, magie, natri và canxi.

Bên cạnh đó các phướng pháp chế biến cần có những lưu ý riêng để đảm bảo giá trị dinh dưỡng của thức ăn được giữ lại.

1. Luộc, ninh và chần

Là những phương pháp nấu nướng tương tự nhau, chủ yếu sử dụng nước. Những phương pháp này khác nhau ở nhiệt độ nước khi nấu:

- Chần: dưới 82 độ C

- Ninh: 85-93 độ C

- Luộc: 100 độ C

Rau xanh thường là nguồn cung cấp vitamin C rất tốt, nhưng một lượng lớn vitamin C có thể sẽ bị mất đi nếu rau được nấu trong nước. Trên thực tế, luộc làm giảm lượng vitamin C nhiều nhất, so với tất cả các cách nấu nướng khác. Bông cải xanh, rau chân vịt và rau diếp có thể giảm trên 50% lượng vitamin C khi luộc. Vì vitamin C là một loại vitamin tan trong nước và rất nhạy cảm với sức nóng, nên vitamin C có thể sẽ bị hòa tan vào nước rau khi rau được ngâm trong nước nóng. Vitamin nhóm B cũng có mức độ nhạy cảm tương tự với nhiệt độ. Khoảng trên 60% lượng thiamin, niacin và các vitamin nhóm B khác có thể sẽ mất đi khi ninh thịt vì nước thịt có thể sẽ chảy ra. Tuy nhiên, khi lượng nước này được giữ lại để ăn mà không bị đổ đi, thì 100% lượng chất khoáng và 70-90% lượng vitamin nhóm B sẽ được lưu lại. Nhưng ngược lại, luộc cá lại được chứng minh là có thể bảo toàn được lượng axit béo omega 3 nhiều hơn so với việc rán cá hoặc cho cá vào lò nướng.

- Ưu: có thể bảo gần như tối đa các axit béo, như omega 3.

- Nhược: hòa tan và làm mất đi một lượng lớn Vitamin tan trong nước.

2. Nướng và hun

Là những phương pháp nấu nướng tương tự nhau sử dụng hơi nóng khô. Khi nướng, nguồn hơi nóng sẽ đến từ phía dưới, nhưng khi hun, hơi nóng sẽ đến từ phía trên. Nướng được coi là một trong những phương pháp nấu nướng phổ biến nhất bởi nướng làm tăng hương vị của rất nhiều loại thực phẩm. Tuy nhiên, khoảng 40% lượng vitamin nhóm B và các chất khoáng có thể sẽ bị mất đi trong quá trình nướng hoặc hun, do nước của các loại thịt bị chảy ra. Có những mối lo ngại về việc hình thành một chất có khả năng gây ung thư là polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) trong quá trình nướng thịt và mỡ trong thịt chảy ra trên một bề mặt nóng. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã chứng minh rằng, lượng PAHs có thể giảm đi khoảng 41-89% nếu lượng mỡ chảy ra được loại bỏ và hạn chế lượng khói tạo ra trong quá trình hun/nướng.

- Ưu: gia tăng hương vị cho món ăn hấp dẫn hơn.

- Nhược: làm giảm lượng vitamin nhóm B có trong thực phẩm. Nướng có thể tạo ra một số chất có khả năng gây ung thư.

3. Sử dụng lò vi sóng

Thời gian nấu ngắn cùng với việc tiếp xúc với ít hơi nóng có thể bảo toàn được các thành phần dinh dưỡng trong những loại thực phẩm được nấu chín bằng lò vi sóng. Các nghiên cứu đã chứng minh rằng, sử dụng lò vi sóng là cách tốt nhất để bảo toàn lượng chất chống oxy hóa có trong tỏi và nấm. Khoảng 20-30% lượng vitamin C trong rau xanh sẽ bị mất đi trong quá trình ở trong lò vi sóng và lượng này thấp hơn đa số các phương pháp nấu nướng khác.

- Ưu: là một phương pháp nấu nướng an toàn có thể bảo toàn được đa số lượng chất dinh dưỡng có trong thực phẩm.

4. Quay và nướng bằng lò

Là các phương pháp làm chín thực phẩm trong lò bằng nhiệt khô. Mặc dù quay và nướng lò là 2 khái niệm có thể được sử dụng thay thế cho nhau, nhưng khái niệm “quay” thường được sử dụng với thịt, trong khi “nướng lò” lại thường được sử dụng với các loại bánh mỳ, bánh gatô và những thực phẩm tương tự. Đa số các loại vitamin đều bị thất thoát một lượng nhỏ khi quay hoặc nướng lò, bao gồm cả vitamin C. Tuy nhiên, do đây là 2 phương pháp nấu nướng trong thời gian dài và ở nhiệt độ cao, nên các loại vitamin nhóm B trong thịt quay có thể sẽ bị giảm xuống chỉ khoảng 40%.

- Ưu: Phần lớn các vitamin và chất khoáng không bị ảnh hương nhiều.

- Nhược: Riêng Vitamin nhóm B sẽ bị thất thoát đi đáng kể, chỉ còn lại khoảng 1/3.