Thông tin dinh dưỡng

Con đường vận chuyển, hấp thụ các chất và vai trò của gan.

Chúng ta có bao giờ thắc mắc, khi các chất dinh dưỡng đi vào cơ thể sẽ được cơ thể xử lý như thế nào?

Các chất dinh dưỡng trong ruột non được hấp thụ qua thành ruột sẽ đi theo 2 con đường về tim rồi theo hệ tuần hoàn tới các tế bào của cơ thể:
- Đường máu : đường đơn, lipit (30%dạng axit béo và glyxerin), axit amin, các vitamin tan trong nước, muối khoáng hòa tan, nước
- Đường bạch huyết: lipit (70% dạng nhũ tương hóa), các vitamin tan trong dầu (A, D, E, K, ...)


Gan sẽ làm gì với những chất dinh dưỡng đó?


Tế bào gan – hepatocytes có vai trò độc nhất trong chuyển hóa trung gian. Đóng vai trò thiết yếu trong cung cấp cân bằng nội môi, tổng hợp nhiều loại phân tử, chuyển hóa các chất trung gian, điều hòa sự dự trữ và giải phóng năng lượng. Gan tham gia vào chuyển hóa tất cả các chất dinh dưỡng.


- Gan và sự chuyển hóa chất đường bột


Gan đóng vai trò quan trọng trong điều hòa đường huyết - glucose (chức năng ổn định đường huyết) tác dụng ngắn (trong vài giờ) và tác dụng dài (trong vài tuần). Khi nồng độ glucose trong tĩnh mạch cửa tăng lên sau bữa ăn, gan bắt đầu quá trình tổng hợp glycogen bằng cách sử dụng glucose trong máu. Quá trình ngược lại xảy ra trong khi nhịn ăn, nồng độ đường huyết giảm xuống. Glucose được phóng thích vào máu thông qua quá trình phân giải glycogen hoặc tạo đường (khi dự trữ glycogen cạn kiệt). Quá trình đó cũng tương tự với fructose và galactose.


- Gan và sự chuyển hóa chất béo.


Có một số quá trình chuyển hóa chất béo chỉ có thể xảy ra tại gan, ví dụ như tổng hợp ketone. Oxy hóa acid béo xảy ra ở gan và sẽ xảy ra nhanh hơn khi nhịn ăn cho tới khi năng lượng được tạo ra nhiều hơn nhu cầu của gan. Acetyl – CoA dư ra sẽ được dùng để tổng hợp thể ketone. Gan không thể sử dụng thể ketone và sẽ phóng thích chúng vào máu, ở đây chúng đóng vai trò nguồn năng lượng thay thế. Bên cạnh đó gan cũng góp phần trong chuyển hóa lipoprotein và cholesterol.


- Gan và chuyển hóa chất đạm và acid amin


Một số phản ứng của chuyển hóa chất đạm và acid amin chỉ xảy ra tại gan, như tổng hợp urea, trong khi các phản ứng khác thì xảy ra ở các mô khác.
Gan tổng hợp tất cả các protein huyết tương (albumin, yếu tố đông máu, ...) chỉ trừ globulin miễn dịch.


Tóm lại, vai trò của gan trong quá trình này:
- Khử các chất độc lọt vào cùng các chất dinh dưỡng
- Điều hòa nồng độ các chất dinh dưỡng trong máu được ổn định
- Tiết dịch mật trong quá trình tiêu hóa để tiêu hóa lipit
- Tích lũy năng lượng