Thông tin dinh dưỡng

ẢNH HƯỞNG CỦA BỆNH TIỂU ĐƯỜNG ĐỐI VỚI LOÃNG XƯƠNG



Loãng xương là một loại bệnh về rối loạn chuyển hóa xương một cách âm thầm lặng lẽ, không dễ phát hiện ở giai đoạn sớm. là một loại bệnh toàn thân mà đặc điểm chính là sự giảm sút mật độ xương, kết cấu các tổ chức xương bị phá vỡ dẫn đến giòn xương dễ gãy.
Loãng xương không chỉ đem lại nỗi đau khổ cho bệnh nhân, mà còn gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng về gánh nặng kinh tế cho gia đình và xã hội. Đặc biệt ở bệnh nhân đái tháo đường thì càng tạo thành một vòng xoắn bệnh lý, làm cho bệnh nặng lên, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, giảm khả năng lao động và có thể dẫn đến tàn tật suốt đời.



1.     Đái tháo đường có thể ảnh hưởng đối với chuyển hóa canxi, phốt pho và các khoán chất.

Những bệnh nhân đái tháo đường tupe 1 cũng chư tupe 2 nếu không được điều trị tốt, đường huyết tăng cao, lượng đường bị đào thải ra ngoài theo nước tiểu nhiều kéo theo lượng canxi, phốt pho cũng bị đào thải ra nhiều. Những khoáng chất này là thành phần chủ yếu của muối xương, nếu bị mất đi một số lượng lớn sẽ dẫn đến giảm sút mật độ xương gây ra loãng xương. Qua quan sát trên lâm sang phát hiện thấy đường huyết lúc đói và số lượng đường trong nước tiểu càng tăng cao thì mật độ xương càng thấp, loãng xương càng dễ hình thành. Nếu đường huyết giảm xuống gần với trị số bình thường thì canxi cũng giảm xuống mức bình thường.

2.     Đái tháo đường và chuyển hóa xương

Sự chuyển hóa cơ bản của xương chủ yếu dựa vào việc hình thành và tiêu hủy xương. Sự hình thành của xương chủ yếu là chức năng của tế bào xương trưởng thành, quá trình tiêu hủy xương dựa vào chức năng của hủy cốt bào. Đái tháo đường chủ yếu ảnh hưởng đến sự chuyển hóa của xương là do sự suy giảm chức năng của tế bào cốt trưởng thành làm cho sự hình thành xương hoặc bị giảm sút hoặc bị chậm lại nhưng quá trình tiêu hủy của xương hoặc vẫn bình thường, hoặc tăng hoặc giảm. Ngoài ra, hiện nay còn phát hiện ra rằng trên tế bào cốt trưởng thành có các thụ thể của insulin có thể làm tăng chức năng và tăng sinh tế bào cốt trưởng thành. Vì vậy nếu thiếu insulin sẽ ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của xương. Chính vì những nguyên nhân này mà bệnh nhân đái tháo đường có biến chứng về xương, mật độ xương giảm sút hoặc loãng xương.
 
3.     Đái tháo đường ảnh hưởng đến mật độ xương

Dùng phương pháp đo đậm độ xương kép (DEXA) đo mật độ xương vùng thắt lưng, đoạn trên xương đùi trên bệnh nhân đái tháo đường cho thấy sự thay đổi mật độ xương giữa bệnh nhân đái tháo đường tupe 1 và tupe 2 hoàn toàn khác biệt. Mật độ xương bị giảm sút thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường tupe 1 mắc ở lứa tuổi trẻ, trước 20 tuổi, chính lúc này là giai đoạn xương đang phát triển mạnh, người bệnh thường gầy nhiều và sự thiếu hụt insulin đều có sự liên quan đến sự phát triển của xương.
Nhiều báo cáo đã chứng minh có sự liên quan giữa sự mất đi của hàm lượng xương ở bệnh nhân đái tháo đường và giưới tính: qua trình phát triển bệnh và các yếu tố ảnh hưởng đến mật độ xương, bệnh nhân nữ, người mắc bệnh lâu năm thì lượng xương mất đi càng nhiều.

4.     Đái tháo đường và gãy xương

Nguy hiểm lớn nhất của loãng xương là gãy xương. Một số nghiên cứu chứng minh rằng nguy cơ gãy xương bàn chân và xương ngón chân trên bệnh nhân đái tháo đường so với người bình thường tăng gấp 3 lần, điều này có thể liên quan với bệnh lí thần kinh, bệnh lí mạch máu do đái tháo đường. Ngoài ra, đối với những bệnh nhân đái tháo đường có thị lực giảm, hay yếu nửa người thì càng dễ ngã và đó là một trong những nguyên nhân dẫn đến gãy xương.
Gãy đoạn trên xương đùi rất thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường lớn tuổi do bệnh nhân có kèm theo loãng xương trầm trọng. Thông thường cho rằng bệnh nhân đái tháo đường thường kèm theo  có sự rối loạn về chuyển hóa và nội tiết, đồng thời kèm theo có bệnh lí về mạch máu, trong đó bao gồm vi mao mạch xương dẫn đến giảm dinh dưỡng xương, giảm hình thành xương, tăng tiêu hủy xương tiến tới thúc đẩy quá trình loãng xương đùi dễ bị loãng xương nghiêm trọng hoặc thậm chí dễ gãy xương.
 
Trích sách “Y Học Phổ Thông Dành Cho Mọi Người” bộ 1 do Nguyễn Sơn biên tập.